Pogotowia rodzinne – informacje dla kandydatów

 

Powstawanie nowych rodzin zastępczych pełniących funkcję pogotowia rodzinnego jest odpowiedzią na słuszny postulat nieumieszczania małych dzieci w placówkach opiekuńczo-wychowawczych. Rodzinna piecza zastępcza, w przeciwieństwie do instytucjonalnej, daje niemowlętom i małym dzieciom możliwość nawiązania, dającej poczucie bezpieczeństwa, relacji przywiązania z jednym wybranym opiekunem. Związek taki jest kluczowy dla prawidłowego rozwoju emocjonalno-społecznego dziecka, jego zdolności do budowania relacji interpersonalnych w przyszłości oraz wzrastania w przekonaniu, że osobom dorosłym można zaufać. Dziecko wychowywane w rodzinie uczy się, że jego potrzeby są konsekwentnie i odpowiednio zaspokajane, co prowadzi do rozwoju samodzielności i samoregulacji oraz poczucia własnej skuteczności.

Pełnienie roli rodzica zastępczego może być fascynującą przygodą, dającą zarówno satysfakcję i spełnienie, jak i momenty wzruszeń, obciążenia, a także wyrzeczeń. Osoby rozważające rodzicielstwo zastępcze, szczególnie w formie pogotowia, powinny być przygotowane na to, że w życiu ich rodziny nastąpi wiele zmian. Decyzja powinna być starannie przemyślana i przedyskutowana ze wszystkimi członkami rodziny, zwłaszcza z dziećmi, ponieważ to one zazwyczaj przeżywają najsilniejsze emocje związane ze zmianami i koniecznością „oddania” części uwagi rodziców dzieciom przyjętym. Kandydaci mający wątpliwości powinni mieć możliwość rozmowy z pedagogiem lub psychologiem w celu konsultacji i pomocy w podjęciu najlepszej decyzji. Na spotkaniu można poddać analizie możliwości i ograniczenia rodziny oraz wspólnie ocenić, czy zasoby kandydatów są wystarczające do podjęcia się nowej roli. Kandydaci powinni charakteryzować się stabilną osobowością, adekwatną samooceną, zdolnością do prawidłowej regulacji emocji, posiadaniem skutecznych strategii radzenia sobie ze stresem. Warto również, przed podjęciem decyzji, dokonać rozpoznania, na jaką pomoc od rodziny i przyjaciół możemy liczyć oraz zbudować własną „drużynę wsparcia”.

Rodzice zastępczy opiekujący się noworodkami i niemowlętami będą postawieni w ciągłej gotowości, zarówno jeśli chodzi o całodobową opiekę, jak i ewentualne wyjazdy do lekarzy specjalistów, na konsultacje różnego rodzaju, rehabilitację, badania w RODK, itd. Zdarza się, że dzieci trafiające do pieczy zastępczej, nawet jeśli są bardzo małe, mają już za sobą doświadczenia traumy, krzywdzenia czy zaniedbania. Wiąże się to z koniecznością poświęcenia dziecku specjalnej uwagi, troski, zrozumienia dla niejasnych niekiedy zachowań i zapewnienia mu pomocy specjalistycznej.

W pracy pogotowia niezmiernie ważna jest świadomość wpływu wczesnodziecięcych doświadczeń i relacji z opiekunami na dalszy rozwój dziecka. Wiedza z zakresu teorii przywiązania jest szczegółowo przekazywana podczas szkoleń dla kandydatów. Pewnym wyzwaniem dla osób prowadzących pogotowia może być gotowość do budowania bliskiej więzi z dzieckiem z jednoczesną świadomością, że relacja zostanie przerwana (gdy dziecko wróci do rodziny naturalnej lub zostanie adoptowane). Akceptacji tego procesu może sprzyjać świadomość, że więź między dzieckiem a rodzicem zastępczym będzie fundamentem dla późniejszych relacji dziecka z nowymi opiekunami. Przywiązanie dające poczucie bezpieczeństwa i zaufania do siebie i świata zostanie „przeniesione” na nowo budowany związek.

Osoby prowadzące pogotowie muszą akceptować fakt, że głównym celem pieczy zastępczej jest działalność na rzecz reintegracji rodziny. Powinny zatem przyjmować i wspomagać rodziców naturalnych w trakcie odwiedzin, m.in. uczyć ich, jak dbać o dziecko, pielęgnować je i zaspokajać jego potrzeby. Wyjątek stanowią przypadki psychicznego lub fizycznego krzywdzenia dzieci przez rodziców, a także nieleczone uzależnienia czy zaburzenia psychiczne. Dobro i bezpieczeństwo dziecka jest najważniejsze, dlatego w niektórych sprawach decyzję o kontaktach z rodzicami powinien podejmować Sąd. W sytuacji braku zainteresowania i motywacji rodziców biologicznych do zmiany, jeśli dojdzie do pozbawienia ich władzy rodzicielskiej, rodzice zastępczy kierują swoje wsparcie na tworzącą się relację między dzieckiem a kandydatami na rodziców adopcyjnych. Warto wówczas pokazać nowym opiekunom sposób, w jaki dziecko lubi być kąpane, karmione, przytulane, by mogli zapewnić niemowlęciu większe poczucie bezpieczeństwa w momencie, kiedy z nimi zamieszka.

Rodzice zastępczy mogą liczyć na pomoc i wsparcie koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej, wolontariusza, specjalistów zatrudnianych przez organizatorów rodzinnej pieczy zastępczej właściwych dla miejsca zamieszkania rodziny.